Na de verkiezingen van juni 2007 had men het constant over een nieuwe staatshervorming. Alle Vlaamse partijen beloofden hun kiezers een staatshervorming, de CD&V had het zelfs over een ‘grote staatshervorming’. De franstalige partijen in het andere landsdeel deden dan weer een tegenovergestelde belofte aan hun kiezers: een staatshervorming moest zoveel mogelijk worden tegengehouden. Maar waar gaat die ‘staatshervorming’ nu precies over?
Na de Belgische onafhankelijkheid in 1830 waren er spanningen, de Vlamingen voelden zich tweederangsburgers omdat Frans overal de officiële taal was. Na veel protest komen er taalwetten, waardoor het Nederlands gelijkwaardig wordt aan het Frans. Na WO II worden de spanningen nóg duidelijker zichtbaar. Zo hebben we in 1950 de koningskwestie over het al dan niet terugkeren van Leopold III. Er is een duidelijk verschil tussen wat de Walen én wat de Vlamingen willen. Uiteindelijk doet Leopold III troonsafstand waarna zijn zoon Boudewijn hem opvolgt.
In 1960 zorgt de Eenheidswet voor sociale onrust. De wet legt zware besparingen op, wat in Wallonië kwaad bloed zet. Volgens hen wordt er onvoldoende rekening gehouden met de problemen van de Waalse industrie. In 1963 wordt ons land opgedeeld in 4 taalgebieden: het Nederlandse, Franse, Duitse en het tweetalige gebied Brussel Hoofdstad. Dat is in feite een eerste voorzichtige stap richting staatshervorming. Leuven Vlaams in 1967-1968 leidt ertoe dat de regering valt. De universiteit wordt gesplitst in een Nederlandstalige afdeling (Leuven) en een Franse (Louvain-la-Neuve).
Politici beseffen ineens dat ze door dit alles de structuur van ons land moeten aanpassen. We krijgen een eerste staatshervorming in 1970. Op vraag van de Vlamingen worden cultuurgemeenschappen opgericht, terwijl de Walen eerder interesse tonen in sociaal-economische bevoegdheden, waardoor de gewesten worden opgericht. In 1980 volgt een tweede staatshervorming, in 1988 een derde.De vierde staatshervorming in 1993 zorgt ervoor dat België officieel een federale staat wordt, samengesteld uit gemeenschappen en gewesten. De voorlopig laatste staatshervorming krijgen we in 2001. Deze staatshervorming staat bekend als de Lambermontakkoorden. De deelstaten krijgen meer bevoegdheden en er komen nieuwe afspraken omtrent de verdeling van het geld tussen de federale staat en de deelstaten.
We hebben na vijf staatshervormingen één federale staat, drie gemeenschappen én drie gewesten. Verder hebben we in totaal zes parlementen en zes regeringen. Maar de zesde staatshervorming blijft vooralsnog uit, omdat politici het niet eens geraken over wat het eindresultaat moet worden van die hervormingen. Samenvattend kunnen we zeggen dat iedereen (zowel Walen als Vlamingen) het erover eens zijn dat er ooit een nieuwe staatshervorming moet komen, maar zelfs de Vlaamse partijen onderling zijn het al niet eens over welke thema’s het eerst moeten worden aangepakt. Je hebt dan nog een ander probleem: het geld is op! Iedereen weet dat een regeringsvorming moeilijk wordt als er geen geld is, in het andere geval kan je het geld rustig verdelen en iedereen tevreden houden.
Na een (eventuele) zesde staatshervorming zijn we natuurlijk nog niet rond. Men kan wel toetsen of de voorgestelde oplossingen ook werkzaam zijn in de praktijk en later eventueel bijsturen. De verdeling van geld en bevoegdheden zal in de toekomst nog vaak veranderen, wat weer nieuwe staatshervormingen met zich meebrengt. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de splitsing van B-H-V en de nieuwe federale verkiezingen van 2011. Zelfs vervroegde verkiezingen blijven mogelijk. Een ding is duidelijk: we leven in een complex land!
ambijans
