Archive for 18/02/2015

De bibliotheek van de toekomst in zeven veranderingen   Leave a comment

virtueel ontwerp daegu gosan bibliotheek

Op de eerste dag van volgende maand zal ik exact zestien jaar in dienst zijn bij de bibliotheek. Of dat een grootse prestatie is van mezelf of veeleer een compliment voor mijn dierbare collega’s (dat ze het al zo lang met mij volhouden) ga ik hier diplomatisch in het midden laten. 😉 Het is een feit dat we in de loop der jaren geconfronteerd zijn geworden met een hele hoop veranderingen in het bibliotheekwereldje. Ik heb het al van een aantal gepensioneerde ex-collega’s gehoord: één van de dingen die ze absoluut NIET missen nu ze bij ons weg zijn is die voortdurende vernieuwingsdrang. Wie van vastigheid houdt was bij ons inderdaad aan het verkeerde adres, dus daar valt zeker wat voor te zeggen. De sector stelt zichzelf voortdurend in vraag (terecht trouwens!) dus ook bij ons hoort het adagium ‘stilstaan is achteruitgaan’. Mijn eerste dienstjaren in de bibliotheek waren heftig op diverse vlakken, maar er was nauwelijks sprake van een doorgedreven (r)evolutie als het om ‘vernieuwing’ ging. Het heeft er ook deels mee te maken dat er een soort van scheidslijn is tussen de vorige en de huidige bibliothecaris: onze vorige bibliothecaris was behoorlijk oldskool (da’s in dit geval absoluut geen verwijt, gewoon een vaststelling) want zij had uiteraard andere kwaliteiten. Op de grens balancerend tussen ‘nog actief’ en ‘bijna gepensioneerd’ vond zij het niet meer opportuun om onze bibliotheek het zogenaamde ‘digitale tijdperk’ binnen te loodsen. Die opdracht was voorbehouden aan onze huidige bibliothecaris. Toch kunnen we zonder overdrijven stellen dat onze ex-bibliothecaris een heuse voortrekkersrol heeft gespeeld. Zij coördineerde destijds de verhuis van het oude gemeentehuis naar het nieuwe gebouw in het begin van de jaren ’90. Zo evolueerde de bib van een soort van klein wijkbibliotheekje naar een modernere bib die voldeed aan de normen van die tijd. Zij stond haast alleen in voor de collectievorming ervan. Je moet dat kaderen in hetgeen 25 jaar geleden voorhanden was. Er was geen internet, je had geen google, interessante literaire websites of andere bronnen dus was er nood aan iemand die de literaire bijdrages in de kranten uitploos, het vakblad Leeswelp en Leeswolf onder de loep nam of door catalogi van uitgeverijen struinde op zoek naar geschikt leesvoer voor jong én oud. Hiermee legde zij de basis voor onze huidige collectie die eigenlijk een belangrijke dwarsdoorsnede vormt van hetgeen voorhanden is in het literaire landschap. Voor de aardigheid lijst ik hieronder zeven belangrijke veranderingen op (er zijn er ongetwijfeld meer, maar dat zou ons te ver leiden) die al een tijdje aan de gang zijn.

1. Van bibliotheekmedewerker naar informatiebemiddelaar

Vroeger kreeg je wel eens vragen van leners, je had zelfs een schat aan persoonlijke informatie want je scande zijn/haar boeken, je deed achteraf de opruim en op het eind zat de werkdag erop. Nu krijg je nog steeds vragen (soms over de collectie, meestal over ons vernieuwde bibliotheeksysteem) maar de sociale controle is vrijwel volledig verdwenen. Voor wie ‘mee’ is en wie hier soepel mee kan werken ongetwijfeld een grote vooruitgang. We mogen er echter niet klakkeloos vanuit gaan dat alle lezers mee zijn met dit relatief nieuwe gegeven. Anno 2015 is de bibliotheekmedewerker nog niet vervangen door de robot, dus we zijn nog steeds relevant. Hoera! Aarzel bij een probleem dus zeker niet om hulp te vragen aan een bibliotheekmedewerker. Door het zelfscansysteem is er voldoende tijd vrijgekomen (zeker op luwe dagen!) om terug meer te investeren in persoonlijke begeleiding!

2. Nieuwe trends worden sneller gelanceerd

Vroeger durfden we de kat wel eens uit de boom te kijken, tegenwoordig springen we veel sneller mee op de kar. Zo zijn e-books, fundels en het gebruik van tablets straks niet meer weg te denken in een bibliotheekomgeving. Daarnaast moeten we ons ook afvragen: gaan cd’s en dvd’s blijven standhouden nu Netflix & co de markt aan het overnemen zijn? Hoe relevant is een AVM-collectie nog binnen dit en 5 jaar? Andersom worden trends die niet meer hip zijn volledig afgebouwd (denk maar aan onze videocollectie vroeger), ik vermoed dat de CD-rom snel zal volgen.

3. Zelfs goede concepten zijn onderhevig aan ‘de tand des tijds’

Naast de schooluitleningen besteden we heel wat aandacht aan voorlezen en klasintroducties. De eerste leerjaren spelen sinds jaar en dag een ‘bibspel’, de zesdejaars krijgen eveneens een introductie waarna ze vragen moeten oplossen. Die concepten werden ca. 15 jaar geleden uitgedacht, dus het lijkt me logisch dat we ze straks aanpassen aan de noden van deze tijd. De knowhow is aanwezig, het lijkt me opportuun om binnenkort wat te sleutelen aan de huidige introducties. Ook ons dinsdagmenu zal in de huidige vorm niet langer werkzaam blijven, dus een face-lift dringt zich op. We gaan niet té veel botox gebruiken, maar ervoor zorgen dat de eigen smoel herkenbaar blijft!

4. Er wordt veel meer inspanning van leners gevraagd

Sinds de zelfscan zijn alle ontleners nóg meer verantwoordelijk voor hetgeen op hun lenerspasje komt. Ze krijgen zelf meer verantwoordelijkheid en invloed op hun eigen leenactiviteiten. Dat betekent echter niet dat de bibliotheekmedewerkers minder moeten doen voor hetzelfde loon! In geval van nood kan je altijd nog een beroep op ons doen. Wij hebben een tijdje geleden al voor een frisse webetalage gezorgd, die door de meerderheid van onze leners alvast naar waarde wordt geschat! Je kan je daar registreren met je leengegevens, materialen verlengen of reserveren en zelfs aankoopsuggesties doen. Met een beetje geluk verschijn je maar één keer per jaar aan onze infobalie: bij het verstrijken van het jaarlijkse lidgeld. Mocht je toch een boete hebben, dan kan die snel en eenvoudig worden betaald aan de betaalautomaat.

5. Aangepast invoerwerk

Van maart 1999 tot december 2008 heb ik boeken ingevoerd met het oude CIBIS-systeem. In december 2008 vond er een conversie plaats van het oude systeem naar Brocade. In het CIBIS-systeem had je behoorlijk veel vrijheid: de invoerders hadden vrijwel algehele autonomie als ze nieuwe werken kregen die in de collectie terecht moesten komen. Vanaf Brocade werd het zaakje ook extern in de gaten gehouden. Er was nog redelijk wat vrijheid, maar voor de invoer kon je steeds terugkoppelen naar enkele bibliotheken die in hetzelfde bibliotheeksysteem actief waren. Zelf knutselen én creëeren is vanaf nu niet meer nodig. De invoer van materialen wordt meer en meer kinderspel. In september 2010 werd aangekondigd dat we vanaf heden onze bibliotheekmaterialen zouden gaan beveiligen met RFID. Ook binnen de bibliotheekmuren werd er her en der wat veranderd. We zijn nu in afwachting van nieuw meubilair én biblioprint, een nieuw werkinstrument dat ons de mogelijkheid geeft om zelf noppen af te drukken. Er zitten een aantal mooie voordelen aan die ons later ten goede zullen komen als we ooit boeken zullen moeten afvoeren. Op die manier hopen we tot een geuniformiseerder systeem te komen. Er blijven nog andere vragen: gaan we blijven plastificeren? Moeten we sneller en gerichter afvoeren? Is een boek opnieuw aankopen meer aangewezen dan nogmaals herstellen?

6. Samenwerking met andere (gemeentelijke) organisaties

In de toekomst zal er gestructureerder en vaker worden samengewerkt, hetzij met andere gemeentelijke diensten of met bepaalde organisaties/belangengroepen als daar animo voor is. We werken deels met belastingsgeld, dus lijkt het me maar normaal dat het budget samen op een verstandige manier wordt besteed. Soms wordt er al van de bibliotheek gebruik gemaakt door derden (leeskringen, Opvoedingswinkel, e.d.).

7. E-Cultuur en doorgedreven digitalisering

Onze bibliotheek is nu al zeven dagen op zeven geopend, dus het zou best kunnen (maar het is natuurlijk nog geen uitgemaakte zaak) dat we ooit een verlengstuk worden van de gemeentelijke dienst Communicatie. Ik heb het dan vooral over zaterdag en zondag, dagen waarop het gemeentehuis gesloten is. Bepaalde basistaken zou men kunnen overhevelen, iets wat best kan als we drempelverlagend willen werken. Toch denk ik dat mensen vooral gewonnen zouden zijn voor het idee om boete/reserveringsbrieven te versturen via mail in plaats van per brief. De papierberg minimaliseren is goed voor het milieu én het drukt de kosten aanzienlijk! De krant kan je bij ons al digitaal raadplegen, dus een zitdag voor het digitaal invullen van je belastingsformulier is al lang geen science fiction meer! Onze webetalage laat trouwens al toe om zelf suggesties te doen, dus het gaat niet enkel om aankoopsuggesties. Maak er gewoon gebruik van zou ik zeggen. Wie op de hoogte wil blijven van alle bibnieuws en andere ongein mag altijd onze facebookpagina liken!

Posted 18/02/2015 by ambijans in Algemeen, Film, Literatuur, Muziek